I. KHÁI QUÁT CHUNG
1. Tên nước: Cộng hoà Cu-ba (Cuba).
2. Thủ đô: La Ha-ba-na (La Habana).
3. Ngày Quốc khánh: 01/01 (Ngày Cách mạng thành công, 01/01/1959).
4. Vị trí địa lý: Đảo quốc lớn nhất vùng Caribe, nằm ở cửa ngõ vịnh Mexico, cách bờ biển Mỹ khoảng 150 km qua eo biển Florida.
5. Diện tích: 109.884 km2.
6. Khí hậu: Nhiệt đới, chịu ảnh hưởng thường xuyên của bão trong mùa mưa bão (tháng 6-11).
7. Dân số: 9.434.593 người tính đến cuối năm 2025 (số liệu chính thức của Viện Thống kê và Thông tin Quốc gia Cuba - ONEI, công bố tháng 7/2026), giảm mạnh so với 9,7 triệu người năm 2024.
8. Dân tộc: Chủ yếu là người gốc Âu (Tây Ban Nha), người gốc Phi và người lai (mulatto).
9. Ngôn ngữ: Tiếng Tây Ban Nha (ngôn ngữ chính thức).
10. Đơn vị tiền tệ: Peso Cuba (CUP).
11. Tôn giáo: Chủ yếu theo Công giáo, bên cạnh tín ngưỡng Santería bản địa gốc Phi.
12. Chế độ chính trị: Nhà nước xã hội chủ nghĩa do Đảng Cộng sản Cuba lãnh đạo; Quốc hội (Asamblea Nacional del Poder Popular) là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.
13. Lãnh đạo chủ chốt:
- Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Cuba kiêm Chủ tịch nước: Ông Mi-ghên Đi-át Ca-nên (Miguel Díaz-Canel Bermúdez); giữ chức Chủ tịch nước từ 10/10/2019, tái đắc cử nhiệm kỳ đến năm 2028; giữ chức Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Cuba từ tháng 4/2021, kế nhiệm ông Raúl Castro.
- Thủ tướng: Ông Ma-nu-en Ma-rê-rô Crút (Manuel Marrero Cruz).
- Phó Chủ tịch nước: Ông Xan-va-đo Van-đết Mê-xa (Salvador Valdés Mesa).
- Bộ trưởng Ngoại giao: Ông Brư-nô Rô-đri-ghết Pa-ri-gia (Bruno Rodríguez Parrilla).
14. Cơ quan đại diện Việt Nam: Đại sứ quán Việt Nam tại Cuba (cơ quan đại diện thường trú), kiêm nhiệm Cộng hoà Dominicana, Nicaragua, Haiti, Jamaica, Saint Kitts và Nevis, Antigua và Barbuda, Costa Rica, Dominica và Saint Lucia.
II. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI
Cuba đang trải qua cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ, với tình trạng mất điện diện rộng kéo dài, thiếu hụt nhiên liệu, lương thực và thuốc men. Theo Chính phủ Cuba, nước này hiện chỉ tự sản xuất được khoảng 40% nhu cầu nhiên liệu trong nước.
Nguyên nhân chính của khủng hoảng gồm lệnh cấm vận kinh tế, thương mại, tài chính mà Mỹ áp đặt với Cuba từ năm 1962, được siết chặt thêm từ đầu năm 2026 dưới hình thức phong tỏa nguồn cung dầu mỏ; hạ tầng điện lực xuống cấp nghiêm trọng; và tác động gián tiếp từ việc Mỹ can thiệp lật đổ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro năm 2026, khiến nguồn dầu viện trợ truyền thống từ Venezuela cho Cuba bị gián đoạn.
Khủng hoảng kinh tế kéo theo làn sóng di cư kỷ lục: dân số Cuba giảm từ hơn 11 triệu người năm 2020 xuống còn 9.434.593 người vào cuối năm 2025, với khoảng 245.000 người di cư ròng trong năm 2025; tỷ lệ sinh giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1958 (1,29 con/phụ nữ); hơn một phần tư dân số hiện trên 60 tuổi.
III. CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI
Cuba kiên trì chính sách đối ngoại độc lập, kiên định con đường xã hội chủ nghĩa, coi trọng quan hệ với các nước bạn bè truyền thống, các nước đang phát triển và phong trào Không liên kết. Cuba liên tục đấu tranh, vận động phản đối lệnh cấm vận của Mỹ tại các diễn đàn quốc tế, trong đó có Đại hội đồng Liên hợp quốc; Nhóm BRICS tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao tháng 5/2026 đã ra tuyên bố tái khẳng định kêu gọi Mỹ chấm dứt cấm vận đối với Cuba.
Tháng 3/2026, Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Cuba Miguel Díaz-Canel lần đầu công khai xác nhận Cuba đang tiến hành đàm phán với chính quyền Mỹ nhằm tháo gỡ tình trạng phong tỏa năng lượng, dầu mỏ. Cuba tiếp tục duy trì quan hệ hợp tác, đoàn kết truyền thống với Nga, Trung Quốc, Việt Nam và các nước cánh tả tại Mỹ Latinh.
IV. QUAN HỆ VIỆT NAM - CUBA
1. Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao: 02/12/1960 (Cuba là nước đầu tiên ở Tây bán cầu thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam).
2. Những mốc lớn trong quá trình phát triển quan hệ:
- Cuba là biểu tượng của tình đoàn kết quốc tế đặc biệt với Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ; lãnh tụ Fidel Castro thăm vùng giải phóng miền Nam Việt Nam tháng 9/1973, trở thành nguyên thủ nước ngoài đầu tiên và duy nhất đến thăm khi chiến tranh còn tiếp diễn.
- Quan hệ đặc biệt Việt Nam - Cuba được duy trì mật thiết qua các thế hệ lãnh đạo hai Đảng, hai Nhà nước; những năm gần đây, trong bối cảnh Cuba gặp khó khăn kinh tế nghiêm trọng, Việt Nam đã hỗ trợ Cuba trong các lĩnh vực nông nghiệp, an ninh lương thực và năng lượng.
- Tháng 9/2026, nhân dịp dự Hội nghị Thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 tại New Delhi (Ấn Độ), Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã tiếp Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Cuba Bruno Rodríguez Parrilla.
3. Tình hình quan hệ Việt Nam - Cuba hiện nay:
Về chính trị, quan hệ Việt Nam - Cuba là mối quan hệ hữu nghị đặc biệt, gắn bó giữa hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước; lãnh đạo cấp cao hai bên duy trì trao đổi đoàn và tiếp xúc thường xuyên. Đại sứ quán Việt Nam tại Cuba, bên cạnh quan hệ song phương, còn kiêm nhiệm Cộng hoà Dominicana, Nicaragua, Haiti, Jamaica, Saint Kitts và Nevis, Antigua và Barbuda, Costa Rica, Dominica và Saint Lucia.
Về hợp tác, Việt Nam cam kết đồng hành, hỗ trợ Cuba vượt qua giai đoạn khó khăn kinh tế - xã hội, năng lượng, lương thực và tài chính hiện nay, đặc biệt trong các lĩnh vực nông nghiệp, an ninh lương thực và năng lượng; đồng thời tiếp tục ủng hộ Cuba tại các diễn đàn đa phương, trong đó có việc phản đối lệnh cấm vận của Mỹ.
Về kinh tế - thương mại, hợp tác song phương còn khiêm tốn so với tiềm năng và quan hệ chính trị đặc biệt giữa hai nước, do những hạn chế khách quan từ lệnh cấm vận và khó khăn kinh tế của Cuba; hai bên tiếp tục thúc đẩy các dự án hợp tác đầu tư và chuyển giao kinh nghiệm phát triển kinh tế.
Về hợp tác đa phương, hai nước phối hợp chặt chẽ tại Liên hợp quốc, Phong trào Không liên kết và Nhóm 77 (G77); Việt Nam nhiều lần bỏ phiếu ủng hộ các nghị quyết của Đại hội đồng Liên hợp quốc yêu cầu Mỹ chấm dứt cấm vận Cuba.
Tháng 9/2026